علم در موج سوم ایران

باکتری شناسی عملی پزشکی و دندان پزشکی قسمت دوم ( جلسه ی 5 به بعد )

باکتری شناسی عملی پزشکی و دندان پزشکی   

 قسمت دوم  ( جلسه ی 5 به بعد )

 

خوب اسم این باکتری چیه ؟

شناسایی و تشخیص استرپتوکوک ها

جلسه ی پنجم باکتری شناسی عملی(01/02/1388)

جناب آقای دکتر مصدق

پزشکی 86

بهار 88

به نام خدا      حضرت زهرا(س): خداوند ، نماز را برای پاک شدن از تکّبر واجب فرمود.

استرپتوکوک ها باکتری های گرم مثبت کوکسی شکل با آرایش استرپ (زنجیری شکل)هستند.

در محیط کشت جامد باسیل های استرپتوکوک معمولا 6 تا 7 تایی پشت سرهم قرار می گیرند ولی در محیط های مایع زنجیر های طولانی تری را می بینید.

برای افتراق دادن آنها از سایر باکتری ها خصوصاً استافیلوکوک تست کاتالاز را انجام می دهیم.

کاتالاز منفی » استرپتوکوک                   کاتالاز مثبت» استافیلوکوک

از دیگر ملاک های تقسیم بندی آنها نوع همولیز آنهاست.

بسیاری از استرپتوکوک ها قادراند گلبولهای قرمز را با درجات مختلف در شرایط آزمایشگاه همولیز کنند. تخریب کامل اریتروسیتها که توسط روشن شدن خون در اطراف رشد باکتری ها مشخص می شود،همولیز بتا می گویند.تخریب ناکامل اریتروسیت ها همراه با احیای هموگلوبین و تشکیل پیگمان سبز رنگ، همولیز آلفا نامیده می شود.سایر استرپتوکوک ها غیرهمولیز هستند.(گاهی مواقع همولیز گاما هم نامیده می شود.)

پس:

همولیزین آلفا : RBC ها را به طور ناقص می شکند.

همولیزین بتا : RBC ها را به طور کامل می شکند.

همولیزین گاما : RBC ها را نمی تواند بشکند.

بیشتر پاتوژن های انسان همولیزین بتاها هستند.مثلاً استرپتوکوک پایوژنز بتا همولیز است که بیماریهای گلودرد ،تب روماتیسمی،زرد زخم، گلومرونفریت را ایجاد می کند.

برای تشخیص باکتری ها همیشه ابتدا به سراغ روش گرم (+ یا - )و روش کاتالاز (+ یا - ) می رویم.

در مورد این باکتری هم همین دو تست را ایتدا انجام می دهیم .

v    استافیلوکوک ها گرم مثبت اند:

1.یک دقیقه کریستال ویوله می ریزید.( همگی بنفش رنگ می شوند.)

2.لوگل                                یک دقیقه

3.اسید الکل(الکل استُن)         شستشو 10 -20 ثانیه

4.فوشین                              30 ثانیه   

      قرمز» (- G )     &        بنفش » (+G )

در رنگ آمیزی گرم معمولاً استافیلوکوک ها  باید به شکل زیر دیده شوند.(بنفش رنگ)

تست بعدی:

v    کاتالاز منفی اند:

آنزیم کاتالاز  hydrogen peroxide را به آب و اکسیژن تجزیه میکند.پس معرف آنزیم کاتالاز آب اکسیژنه  است. H2O2 ای که استفاده می کنیم 3% است؛ یک لام بر می دارید ،یک قطره H2O2 می گذارید، با تینوپلات مقداری باکتری را برداشته و  در H2O2 روی لام حل می کنید.اگر باکتریتان کاتالاز مثبت باشد تا نمونه را وارد قطره H2O2 می کنید حاتی  شبیه به جوشیدن را مشاهده می کنید.حباب ها بزرگ است اما اگر حباب تشکیل نشد باکتریتان کاتالاز منفی است و می تواند استرپتوکوک باشد چرا که استرپتوکوک ها کاتالاز منفی هستند.

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه بیست و دوم آبان 1388ساعت 22:8  توسط علی طالبی  | 

باکتری شناسی عملی(پزشکی و دندانپزشکی)

باکتری شناسی عملی(پزشکی و دندانپزشکی)

ضمن خسته نباشید به همه بچه هایی که این ترم باکتری شناسی عملی دارند ـــــ آیا می دونید این چه باکتری ایه؟

به نام خداوند کریم

جلسه ی اول باکتری شناسی عملی (29/11/1387) 

به نام خدا         امام علی (ع ) می فرمایند : مردم دشمن چيزهائى هستند كه نمى دانند.

نکاتی که باید رعایت نمایید:

o       پرهیز از شوخی کردن   

o       پوشاندن زخم های باز   

o       خوردن وآشامیدن ممنوع است.    

o       شستن دست ها با مواد شوینده بعد از تمام شدن آزمایشات.   

o       ترجیحا از کفش جلو باز استفاده ننمایید.

o       وبعد از انجام آزمایشات نیز حتما وسایل روی میزتان را مرتب نمایید. شعله ی گاز را خاموش وشیر اصلی آن را ببندید ، میکروسکوپ را خاموش نمایید.

5/1 تا 2 نمره ی پایانی برای رعایت این اصول می باشد. (در دست سرکار خانم نیری )

وسایل آزمایشگاه میکروب شناسی

1.      میکروسکوپ

2.      اتوکلاو : از این دستگاه جهت استریل کردن ظروف و وسایل دیگر استفاده می کنیم .دراین دستگاه تحت فشار ، از  حرارت رطوبت جهت امر استریلازیسیون استفاده می شود.دمای 121 درجه فشار 5 اتمسفر و به مدت 15 دقیقه (زمان را بعد از دیدن بخار دم روبایی  محسوب می کنیم.)

3.      دستگاه فور: مکانیسم دستگاه ، استفاده از حرارت خشک است. برای استریل کردن وسایل آنها را به مدت  یک ساعت در دمای معمولا 180 درجه قرار می دهیم.

4.      انکوباتور( اتو نیز به آن می گویند.)دستگاهی است که دمای مناسب را برای رشد باکتری ها ایجاد می کند . این دما بیشتر 37 درجه می باشد ؛ اما برای رشد دادن بعضی از باکتری ها ما نیاز به دماهای کمتر یا بیشتر از این دما  داریم که به وسیله ی دستگاه انکوباتورتنظیم می کنیم.    همانطور که می دانید دمای اتاق 25 درجه می باشد.

5.یخچال و فریز : برای نگهداری  یکسری مواد

باکتری ها را می توانیم برای مدت کوتاهی ( تقریبا یک ماه ) در داخل یخچال نگهداری کنیم . در یخچال درست است که باکتری ها رشد و تکثیر ندارند اما زنده هستند.

اگر باکتری ها را در فریزر بگذاریم (دمای منفی 80 ) مدت زنده ماندن آنها از مدت نگهداری آنها درون یخچال هم کمتر می شود.

در یخچال ها یک مورد دیگر نیز ما نگهداری می کنیم و آن دیسک های آنتی بیوتیک می باشد. این دیسک ها کاغذ های کوچکی می باشند برای سنجش میزان فعالیت باکتری ها .

 دیسک های آنتی بیوتیک اگر در یخچال نگهداری شوند 1 ماه واگر در فریز نگهداری شوند 6 ماه سالم و قابل استفاده می مانند.

6.ترازو: برای وزن کردن پودرهای محیط کشت وهمچنین پودرهایی که برای ساختن رنگ (برای رنگ کردن باکتری ها ) مورد نیاز است، از آن استفاده می کنیم.

7. هود میکروب

مواد آزمایشگاه میکروب شناسی:

پودرهای محیط کشت :

تنها 2 باکتری هست که ما نتوانسته ایم آنها را کشت دهیم یکی مایکوباکتریوم لپره (عامل بیماری جذام ) ودیگری ترپوناپالیدوم ( عامل بیماری سیفلیس )

اما  پودر های محیط های کشت که به صورت تجاری در دسترس اند و تنها چند کشور تکنولوژی ساخت آنها را دارند ، بستری را فراهم می نمایند که باکتری های مختلف بتوانند در آن شرایط ویژه رشد وتکثیر نمایند.

بر روی بسته های تجاری محیط های کشت، اجزای تشکیل دهنده ی محیط + نحوه ی ساخت  محیط با یک لیتر آب مقطر درج شده است .این اطلاعات به چندین زبان مختلف (که یکی از آنها انگلیسی می باشد.)نوشته شده است.

دهیدراته کردن محیط های کشت در بسته های تجاری کار بسیار مشکلی می باشد که باعث  تولید انحصاری این بسته ها تنها توسط چند کشور پیشرفته شده است.

اگر بسته های تجاری دهیدراته نباشند سریعا خراب می شوند.

برای ساخت محیط کشت ما نیاز به ارلن داریم.

محیط کشت را با آب مقطر درست می کنیم.پودر محیط کشت را با تناسب با آب مقطر مخلوط می کنیم وبعدا آن را اتوکلاو می کنیم.(تنها چندین محیط است که آنها را اتوکلاو نمی کنیم وآن هم به دلیل وجود آنتی بیوتیک در آن می باشد.)

وقتی اتوکلاو شد باید آن را در چندین پلیت یا پتری دیش تقسیم کنیم.

پلیت ها چندین نوع می باشند . پلیت های ما اصولا شیشه ای بود که اکنون پلاستیکی و یکبار مصرف شده است.

یکسری از محیط ها را نیز در داخل لوله تهیه می کنیم .

برای برداشت باکتری ما یک وسیله ای داریم به نام لوپ یا فیلوو پلاتین که نوک آن گرد است و آلیاژی از نیکل و روی (نیکروم) است که سریعا گرم وسرد می شود.یک نوع از این لوپ ها نوک تیز بوده که برای استفاده در محیط های لوله ای از آنها استفاده می کنیم و به این لوپ ها آنس می گوییم.

برای نمونه گیری از افراد بیمار ما از سواپ(swab ) که شبیه گوش پاکن است استفاده می کنیم. مثلا برای نمونه گیری  از چشم یا گوش بیمار .

سوآپ ( swab )

برای نمونه گیری از گلوی بیماران ما از آسبلانگ که شبیه چوب بستنی میهن ! است استفاده می کنیم.

باکتری علاوه بر محیط کشت و دمای مناسب به شرایط اتمسفری ویژه ای نیز نیاز دارد. مثلا ممکن است باکتری ما هوازی باشد یعنی به اکسیژن نیاز داشته باشد ممکن هم هست که بی هوازی اختیاری باشد یعنی اینکه هم با اکسیژن هم بی اکسیژن می تواند رشد کند.اگر باکتری ما بی هوازی اجباری باشد یا بی هوازی باشد باید از دستگاهی استفاده نماییم که اکسیژن محیط را برای ما به صفر برساند نام این دستگاه (Canelle jar   ) می باشد در این دستگاه ما به وسیله ی شمعی که برای سوختن نیاز به اکسیژن دارد،اکسیژن را از محیط می گیریم .زمانی نیز ما متوجه می شویم که دیگر اکسیژن وجود ندارد که شمع در داخل دستگاه خاموش شود.

در این دستگاه زمانی که شمع می سوزد دی اکسید کربن تولید می شود که برای بعضی از باکتری ها حتی مناسب نیز بوده وباعث رشد وتکثیر سریعتر آنها می شود.برای باکتری های میکروایروفیل کندل جار خیلی مناسب است. اگر شمع در دسترس نبود می توانید پنبه ی کوچکی را آتش زده و در درون آن قرار دهید تا اکسیژن محیط گرفته شود.

   Gas pack

برای بی هوازی های اجباری یک وسیله ای داریم به نام جار بی هوازی و یک وسیله ای به نام گاز پک ( Gas pack ) گاز پک یک بسته ای است که داخل آن یک پودر مخصوصی وجود دارد که از یک طرف پوشش پلاستیکی و از طرف دیگر پوشش کاغذی دارد. وقتی آب را برای روی همه جای طرف کاغذی می ریزیم واکنشی را در واقع کلید می خورد که یکی از مواد اولیه ی آن، اکسیژن است. برای همین اکسیژن محیط توسط گاز پک از محیط گرفته می شود.

دو نوع گاز پک داریم:  A & C  گاز پک A   مخصوص باکتری های بی هوازی مطلق است و گاز پک C   برای باکتری های میکرو ایروفیل (باکتری هایی که نیاز به 3% تا 5 % اکسیژن دارند. )

میزان آبی که باید برای فرایند گاز پک استفاده کنیم ml35  می باشد.

یک دستگاهی هست به اسم Anoxomat   : از یک طرف به گاز وصل می شود  و ما می توانیم انتخاب کنیم که کپسول گاز بدون اکسیژن باشد یا 3% تا 5 % اکسیژن داشته باشد.

بعضی از این نوع دستگاهها توانایی اتصال به هر دو نوع گاز را دارند و می توانند یکی بی هواز ی مطلق و دیگری میکروایروفیل را ایجاد کنند.

دستگاه Anoxomat  ابتدا اکسیژن محیط را مکش می کند (میگیرد) و پس از ایجاد شراطی خلاء بسته به شرایط و دستور ما ، جار را پر می کند.

زمانی که ما این محیط ها را آماده کردیم برای حفظ شرط دیگر یعنی (دمای مناسب ) آن را در انکوباتور قرار می دهیم.

معمولا باکتری برای رشدو تکثیر به 24 ساعت زمان نیاز دارد. بعضی از این کلنی های رشد کرده را باید رنگ کنیم.   پس

وسایل رنگ آمیزی

1)     رنگها

2)     لام : ما معمولا از لامل استفاده نمی کنیم چرا که زمانی که محیط ما خشک شد تمیز کردن آن مشکل می باشد مگر زمانی که بخواهیم حرکات باکتری ها راببنیم  که به این گونه لامل ها wet mount )  ) یا قطره ی معلق می گوییم.این لامل ها نیز به ندرت به کار می آیند چرا که ما در محیط های کشت می توانیم حرکت باکتری را نشان دهیم!

3)     سینی رنگ آمیزی

4)     قلم الماس : برای نوشتن اسم نمونه  یا اسم بیمار  بر روی شیشه ما نیاز به این نوع قلم داریم .

5)     پیپت یا در مواردی آب فشان

6)     شعله ی گاز و سه پایه : کشت دادن باکتر ها را در اطراف شعله انجام می دهیم چرا که 30 تا 40 سانتی متری اطراف شعله محیطی استریل را داریم ، در رنگ آمیزی نیز ما نیاز به شعله ی گاز داریم.

 ادامه در ادامه !

  یک چند به کودکی به استاد شدیم    

                    یک چند به استادی خود شاد شدیم

                                   پایان سخن شنو که ما را چه رسید           

                                                     از خاک برآمدیم و بر باد شدیم      (خیام)


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و یکم آبان 1388ساعت 10:0  توسط علی طالبی  |