علم در موج سوم ایران

چکیده ای از آناتومی اندام فوقانی

 

مخصوص علوم پایه 

 1

چکیده ای از آناتومی اندام فوقانی      استاد: جناب آقای دکتر نهنگی

     پیاده سازی : مینا اولیا                ویرایش : علی طالبی

     پزشکی ۸۶                               پاییز ۸۸

به نام خدا

امام علی (ع ) می فرمایند :

هر کس بر اساس حق رفتار کند، مردم به سوی او روی خواهند آورد.

عضلات ناحیه شانه:

1-عضله خاری فوقانی (supraspinatus ) :

 در حفره ی فوق خاری کتف ( به تکمه ی بزرگ  بازو )

»  عمل: abduction  بازو و تقویت کپسول مفصل شانه از بالا .

» عصب : سوپرا اسکاپولا

2-عضله ی تحت خاری ( infra spinatus ) :

 از حفره ی تحت خاری به تکمه ی بزرگ بازو کشیده می شود.

» عمل: چرخش به خارج بازو و تقویت کپسول مفصل شانه در عقب و بالا

» عصب : سوپرااسکاپولار

3- ترس ( گرد ) مینور :

 از حفره ی تحت خاری به تکمه ی بزرگ کشیده می شود.

»عمل : تقویت کپسول مفصل شانه از عقب و پائین و چرخش به خارج بازو

»عصب: اگزیلاری

( نکته : سه عضله فوق همگی به تکمه ی بزرگ بازو اتصال دارند. )

4- عضله ی ترس ماژور : از حفره تحت خاری به لبه داخل ناودان بین تکمه ای بازو کشیده می شود.

نقشی در تقویت کپسول مفصل شانه ندارد.

»عمل  :  مدیال روتایشن ( چرخش به داخل ) بازو 

»عصب :  ساب اسکاپولار تحتانی

5- عضله ی دلتوئید : گردی شانه را می شازد. از ترقوه – اکرومیون و خار کتف منشاء می گیرد. و به توبروزئید دلتوئید در سطح خارجی بازو می چسبد.

»عمل : ابداکشن بازو        »عصب : اگزیلاری

6- عضله پکتورالیس ماژور: جدار قدامی اگزیلاری را می سازد .

»عمل : Medial Rotation & Addaction

»عصب : پکتورال خارجی و داخلی )  CIBA412  (

7- عضله ی پکتورالیس مینور : از دنده 3 و 4 و 5 به زائده ی کوراکوئید کتف کشیده می شود.

»عمل : نوک شانه را پایین می آورد .

»عصب : پکتورال داخلی و خارجی

8- عضله ی ساب اسکاپولاریس

 از حفره ساب اسکاپولار ( سطح قدامی اسکاپولا شروع و به تکمه ی کوچک بازو می چسبد .

تقویت مفصل شانه از جلو.

» عمل: Adduction  ومدیال روتایشن .

»عصب : ساب اسکاپولار فوقانی و تحتانی .

    نکته

عضله ی سوپرا اسپیناتوس کپسول را از بالا تقویت می کرد. عضله ی ساب اسکاپولار کپسول را از جلو تقویت می کند و عضلات اینفرا اسپایناتوس وترس مینور کپسول را از عقب تقویت می کنند. این 4 عضله را کلاهک گرداننده مفصل شانه Rotator CUFF muscle  می نامند.

عضلات ناحیه بازو : دو دسته اند.

a)عضلات قدام بازو که عبارتند از :

 1-کوراکوبراکیالیس از کنار قدامی استخوان بازو و به رأس زائده کوراکوئید کشیده می شود.

»عمل : نوک شانه را پایین می آورد.

»عصب : موسکولوکوتانئوس یا عصب عضلانی-جلدی

1-باسپس براکی یا دوسر بازوئی:

 سر دراز از تکمه سوپراگلنوئید و سر کوتاه از رأس زائده کوراکوئید شروع شده و به توبروزئید استخوان رادیوس می چسبد.

»عمل : Flexion مفصل آرنج و سوپیناسیون مفصل آرنج

»عصب: موسکولوکوتانئوس

3-عضله براکیالیس از نیمه تحتانی سطح قدامی بازو شروع شده و به توبروزئید اُلنامی چسبد.

»عمل :Flexion آرنج

»عصب: نیمه خارجی : رادیال / نیمه داخلی : موسکولوکوتانئوس

» نکته : تمام عضلات قدام بازو از عصب موسکولوکوتانئوس عصب می گیرند فقط نیمه خارجی براکیالیس از رادیال عصب می گیرد.

b) تنها عضله خلف بازو عضله سه سر بازوئی Triceps  می باشد که دارای سه سر دراز - خارجی و داخلی است.

سر دراز از تکمه اینفراگلنوئید؛ سر خارجی از بالا و خارج ناودان عصب رادیال سر داخلی از پایین و داخل ناودان عصب رادیال .سه سر یهم متصل شده و وتر نهایی به زائده آرنجی می چسبد ( به قسمت خلفی سطح فوقانی )

 »عمل : اکستاش مفصل آرنج

 »عصب : رادیال

نکته : ناودانی در خلف استخوان بازو قرار دارد و نیام ناودانی مارپیچی یا ناودان عصب رادیال که از داخل این ناودان عصب رادیال و شریان عمقی بازوئی عبور می کند.

خسته نباشین ....

رسول خدا ( صلی الله علیه و آله ):

 پروردگارا !

مرا مدیون لطف ونعمت هیچ بدکاری قرار مده ،

 مبادا که قلبم او را دوست بدارد.

14

به نام خدا

رسول خدا ( صلی الله علیه و آله ) : به یکدیگر هدیه دهید، تا محبوب یکدیگر شوید. به یکدیگر هدیه بدهید ؛ زیرا کینه را می زداید.

عضلات ناحیه ساعد :

این عضلات به دو گروه تقسیم می گردند :

A ) عضلات قدام و پهلوی داخلی ساعد که عمدتاً فلکسورها می باشند و شامل عضلات زیر است.

1- پروناتور ترس

که دارای دو سر هومر و اُلنا است و از بین دو سر آن عصب مدیان وارد ساعد می شود.

»عمل : Pronation

»عصب: مدیان

2- Flexor Carpi Radialis

از اپی کوندیل داخلی بازو شروع شده در جلو مچ دست از بین رشته های سطحی و عمقی فلکسور رتینا کولوم عبور کرده و به قاعده متاکارپ 2 و 3 می چسبد.

» عمل: Flexion  مچ دست و آرنج.

» عصب : مدیان

3- Palmaris longus از اپی کوندیل داخلی شروع و به نیام کف دستی می چسبد.

» عمل : Flexion مچ دست و کشنده نیام کف دستی

» عصب : مدیان

4- عضله Flexor Carpi Ulnaris                                                               

 این عضله دارای دو سر است که از بین دو سر آن عصب اُلنا وارد ساعد می شود .

این عضله داخلی ترین عضله سمت داخل ساعد است.

» عمل : فلکسور مچ دست

» عصب: اُلنا

    اگر این عضله با عضله اکستنسور کارپی اُلناریس عمل کند مچ دست را به حالت Adduction در می آورد.

5- Flexor Digitorum Superficialis یا تاء کننده سطحی انگشتان : دارای دو سر هومرواُلنار و دیگری رادیال است و از بین این دو سر عصب مدیان و شریان اُلنا عبور می نماید.

نهایتاً این عضله به 4 وتر تقسیم می شود و به انگشتان 2 تا 5 می رود که هر وتر دو شاخه شده و به طرفین بند میانی هر انگشت اتصال می یابد.

» عمل  : فلکسور مفصل IP پروگزیمال – فلکسور مفاصل MP و مچ دست

» عصب: مدیان

نکته ها :

a- پنج عضله فوق عضلات سطحی قدام ساعد نامیده می شوند.

b- تمام عضلات فوق توسط عصب مدیان تغذیه می شوند؛ به جز عضله Flexor Carpi Ulnaris که از اُلنا عصب می گیرد.

c- از بین دو سر Pronator Teres (پروناتور ترس ) عصب مدیان و از بین دو سر

  Flexor Carpi Ulnaris  عصب اُلنا عبور می کند.

6-عضله ی  Flexor Policis longus

از استخوان رادیوس شروع شده و نهایتاً به سطح پالمار قاعده بند دیستال انگشت شصت می چسبد.

» عمل  : فلکسور شصت.

» عصب: عصب بین استخوانی قدامی شاخه مدیان

7- Flexor Digitorum Profundus تاء کننده عمقی انگشتان :

از استخوان اُلنا شروع شده تبدیل به 4 وتر شده که به انگشتان 2 تا 5 می رود و به سطح پالمار قاعده بند آخر این انگشتان می چسبد.

» عمل :  فلکسور مفصل IP دیستال – Flexion سایر مفصل تاء کننده سطحی انگشتان کمک می کند.

» عصب: ــ نیمه خارجی ( یعنی وترهای 2 و 3 ) عصب بین استخوانی قُدامی

                ــ نیمه داخلی ( یعنی وترهای 4 و 5 ) عصب اُلنا.

8 – عضله  Pronator Quadratus:

عضله ى چهارگوشي است كه از اُلنا به راديوس كشيده شده است.

» عمل :Pronation

» عصب : بين استخواني قُدامي مديان

@ نكته1 : عضلات 6 و7 و8 عضلات عمقي قُدامي ساعدند.

@ نكته2 : تمام عضلات عمقي قُدامي ساعد (6و 7 و 8) از عصب بين استخواني قُدامي شاخه ى مديان عصب مي گيرند به جز نيمه ى داخلي عصب تاءكننده عمقي انگشتان كه از اُلنا عصب مي گیرد.

 B) عضلات خارج و خلف ساعد كه عمدتاً عضلات اكستنسورند و شامل :

1) عضله براكيورادياليس :

از دو سوم فوقاني خط سوپراكونديلار خارجي شروع شده و به بالاي زائده ى نيزه اي راديوس مي چسبد.

» عمل   :

اگر با اكستنسورها عمل كند Extention مچ دست و اگر با فلكسور ها عمل كند Flexor  مچ دست .

» عصب : رادیال

2 ) عضله  Extensor Carpi Radialis Longus:

از يك سوم تحتاني خط سوپراكونديلار خارجي بازو شروع شده و به قاعده ى متاكارپ 2 در سطح دورسال مي چسبد.

عصب : راديال

3 ) عضله  Extensor Carpi Radialis Brevis:

از اپي كونديل خارجي بازو به سطح دورسال قاعده ى متاكارپ 3 كشيده مي شود.

عصب : بين استخواني خلفي شاخه ى راديال.

دو عضله  فوق اگر با Extensor Carpi Ulnaris عمل کنند مچ دست را به Extention و اگر عضله ى فوق با عضله ى Flexor Carpi Radialis  عمل كنند مچ دست را به Abduction     مي آورند.

@ نكته1 : سه عضله ی فوق به نام عضلات خارج ساعدند.

@ نكته2 :عضله ى براكيوراديكاليس و Ext.Carpi Radialis Longus از خود راديال عصب گرفته اند. ولي عضله ى Ext.Carpi Radialis Brevis از شاخه اي از راديال به نام شاخه ى عمقي يا عصب بين استخواني خلفي عصب مي گيرد.

4- عضله Anconeus يا عضله ى آرنجي :

عضله اي است در خلف مفصل آرنج .

» عمل   :  Extention آرنج.

» عصب : از شاخه ى اصلي عضله ى سه سر بازوئي از عصب راديال.

5- عضله  Extensor digitroum(باز كننده انگشتان) :

از اپي كونديل خارجي شروع شده و نهايتاً به 4 وتر تقسيم مي شود كه به انگشتان 2 تا 5 مي رود وارد قاعده هُود انگشتی نیام پشت انگشتی (Dorsal digital expansion) شده و به سه شاخه تقسيم مي شود.

شاخه مياني به سطح پشتي قاعده بند مياني و دو شاخه طرفي به سطح پشتي بند ديستال مي چسبد.

» عمل   : Extention انگشتان 2 تا 5

» عصب : بين استخواني خلفي راديال

6- عضله Extnsor digiti minimi :

از اپي كونديل خارجي به انگشت كوچك مي رود و به نيام پشت انگشتي انگشت كوچک وارد شده و به سه شاخه تقسيم مي شود و مثل عضله ى قبلي اتصال مي يابد.

» عمل  : Extention انگشت كوچك

» عصب : بين استخواني خلفي راديال

7- Extensor carpi ulnaris:از اپي كونديل خارجي و خلفي اُلنا شروع شده و به قاعده ى متاكارپ 5 در نماي دورسال مي چسبد.

» عصب : بين استخواني خلفي شاخه ى راديال

» عمل   : اگر با اكستنسور ها عمل كند Extebtion مچ دست و اگر با عضله Flexor carpi ulnaris عمل كند مچ دست را به Adduction مي آورد 

@ نكته1 : عضلات 4 و 5 و6 و7 را عضلات سطحي خلف ساعد مي نامند.

@ نكته2 : تمام عضلات سطحي خلف ساعد از عصب بين استخواني خلفي يا شاخه عمقي راديال عصب مي گيرند به جز Anconeus كه از شاخه اصلي سر داخلي عضله سه سر از راديال عصب مي گيرد.

8- عضله سوپيناتور:

مكمِّل عضله دو سر بازوئي است . داراي دو سر است از بين دو سرش شاخه عمقي راديال يا عصب بين استخواني خلفي عبور مي كند.

عصب : بين استخواني خلفي راديال      

عمل : سوپيناسيون ( التماس دعا ! )

9-Abdoctor Policis Longus :

عضله دور كننده دراز شصت از استخوان هاي راديوس و اُلنا شروع شده به خارج قاعده متاكارپ 1 اتصال دارد.

عمل: دور كننده شصت

عصب: بين استخواني خلفي راديال

10-  Extensor Policis Brevis:

عضله باز كننده كوتاه شصت از استخوان راديوس شروع شده به سطح دورسال قاعده بند اول(پروگزيمال) شصت اتصال مي يابد .

عمل  : باز كننده مفصل MP شصت

عصب : بين استخواني خلفي راديال

11- Extensor Policis Longus :

عضله باز كننده دراز شصت از اُلنا شروع شده و به سطح پشتي قاعده بند دوم (ديستال) انگشت شصت اتصال دارد .

عمل  : باز كننده مفصل IP شصت

عصب : بين استخواني خلفي

12-  Extensor indicis:

به استخوان اُلنا اتصال دارد و وارد نيام پشت انگشتي سبابه شده و به سه استصاله تقسيم مي شود .

استصاله مياني به قاعده ى بند دوم انگشت سبابه در نماي دورسال و دو استصاله ى طرفي به قاعده  بند ديستال انگشت سبابه در نماي دورسال اتصال دارد .

عمل  : Extention  سبابه

عصب : بين استخواني خلفي راديال

@ نكته: به جز عضلات براكيورادياليس ، اکستنسور كارپي رادياليس لونگوس كه از خود راديال عصب مي گيرند و عضله آنكونئوس كه از شاخه اصلي عضله سه سر عصب مي گيرد 9 عضله ديگر از شاخه عمقي راديال يا بين استخواني خلفي راديال عصب مي گيرند.

@ نكته : عضلات  8 و 9 و 10 و 11 و 12 عضلات عمقي خلفي ساعدند.

15

به نام خدا

امام علی ( علیه السلام ) می فرمایند :

از جاهل انتقاد مکن،که دشمنت می دارد و از عاقل انتقاد کن، که دوستت می دارد.

 عضلات ناحيه دست

عضلات دست به سه گروه تقسيم مي شوند :

       ناحيه تنار (4 عضله )

       ناحيه هايپوتنار (4عضله)

       ناحيه كف دست (12 عضله) .جمعاً 20 عضله

A) عضلات ناحيه تنار:

1- Abductor Policis Brevis: ابداكتور كوتاه شصت – عصب آن شاخه تنار مديان

2-Opponens Policis: متقابله انگشت شصت – عصب آن شاخه تنار مديان

3-Flexor Policis Brevis: تا كننده كوتاه شصت – عصب سر سطحي آن شاخه تنار مديان و سر عمقي آن شاخه عمقي اُلنا

4-Adductor Policis: نزديك كننده شصت – عصب آن شاخه عمقي اُلنا

@نكته : 5/2 عضله از تنار مديان و 5/1 عضله از عمقي اُلنا

B) عضلات ناحيه هايپوتنار:

1- Palmaris Brevis: عضله كف دستي كوتاه

 – عصب آن شاخه سطحي اُلنا

2-Opponens Digiti Minimi: عضله متقابله انگشت كوچك

 – عصب آن شاخه عمقي اُلنا

3-Abductor Digiti Minimi: عضله دور كننده انگشت كوچك

 – عصب آن شاخه عمقي اُلنا

4-Flexor Digiti Minimi Brevis: عضلخ تا كننده كوتاه انگشت كوچك

– عصب آن شاخه عمقي اُلنا

@ نكته: تمام عضلات هايپوتنار از شاخه عمقي اُلنا عصب مي گيرند به جز پالماريس برويس كه از شاخه سطحي اُلنا عصب مي گيرد.

C) عضلات گروه سنترال شامل :

1- 4 عضله لومبريكال: كه چسبيده به وتر فلكسور عمقي انگشتانند لومبريكال 1و2 از مديان  و لومبريكال 3 و 4 از شاخه عمقي اُلنا عصب مي گيرند.

2-عضلات بين استخواني پالمار: 4 عددند.

عمل: نزديك كننده انگشتان دست به انگشت محور (انگشت مياني )

عصب: شاخه عمقي اُلنا

3-عضلات بين استخواني دورسال: 4 عددند.

عمل: دور كردن انگشتان دست به انگشت محور ( انگشت مياني )

عصب : همگي از شاخه عمقي اُلنا عصب مي گيرند.

@ نكته : عمل تمام لومبريكالها و كليه عضلات بين استخواني پالمار و دورسال Flexion  در مفصل MP و Extention  در مفاصل IP پروگزيمال و ديستال مي باشد.

فاسياي عمقي ساعد در جلو مچ و عقب مچ دست توسط رشته هاي عرضي تقويت شده و فلكسور رتيناكولوم و اكستنسور رتيناكولوم را تشكيل مي دهند.

Flexor Retinaculum1 )

در جلو مچ دست تونل كارپال را تشكيل مي دهد.

از داخل تونل كارپال 9 وتر و 1 عصب (جمعاً 10 عنصر) عبور مي كند كه عبارتند از:

1- عصب Median       

2- وتر عضله Flexor Policis Longus           

3- وتر عضله Flexor Digitrum Superficialis           

4- وتر عضله Flexor Digitrum Profundus

در مواردي كه عصب مديان در محرا تحت فشار قرار گيرد عصب مديان درگير شده و سندرم تونل كارپال  را ايجاد مي كند كه آتروفي عضلات تنار و اختلال در عملكرد انگشت شصت پيش مي آيد.

þ    از بين الياف سطحي و عمقي فلكسور رتيناكولوم وتر عضله Flexor Carpi Radialis عبور مي كند.

þ    بين رشته هاي فلكسور رتيناكولوم در مجاورت استخوان پيزيفورم مجراي گويان شكل مي گيرد.

 

: Extensor Retinaculum2)

در پشت مج دست قرار دارد و داراي 6 تونل است.

وتر اكستنسئر مجهز به غلاف سينوويال از داخل اين تونل هل عبور مي كند . اين تونل ها از خارج به داخل عبارتند از :

تونل1: وتر هاي abductor policis longus  و  extensor policis brevis

تونل2: وتر هاي extensor carpi radialis longus & brevis

تونل3: extensor policis longus

تونل4: etensor indicis  و چهار وترextensor digitrum

تونل5: extensor digiti minimi

تونل6: extensor carpi ulnaris

آنان که گذشته را فراموش می کنند؛ محکوم به تکرار آنند.

                                                                   دکتر شریعتی

16

به نام خدا

امام علی ( ع ) می فرمایند :

زبانت را به نرم گویی و سلام کردن، عادت بده تا دوستانت فراوان شوند و دشمنانت اندک گردند.

سيستم شريانى اندام فوقانى

Ciba 417

شريان آگزيلارى :

ادامه شريان ساب كلاوين است كه از كنار خارجي دنده اول تا كنار تحتاني عضله ترس ماژور (عضله ساب اسكاپولاريس) و در حفره آگزيلار قرار دارد.

در طول مسير، وريد اگزيلاري در سمت داخل شريان اگزيلاري قرار دارد.

دومين قسمت شريان توسط سه طناب شبكه بازوئي احاطه شده است يعني طناب خارجي؛ خارج شريان ، طناب داخلي ؛ داخل شريان و طناب خلفي ذر خلف آن قرار دارد.

شريان نسبت به عضله پكتوراليس مينور به سه بخش تقسيم مي شود:

1-    بخش اول داخل عضله وشاخه آن شريان توراسيك فوقاني است.

2-    بخش دوم در پشت عضله و دو شاخه دارد :

a- شريان توراكواكروميال

b- شريان توراسيك خارجي

3-    بخش سوم در خارج عضله و شاخه هايش عبارتند از :

 a- شريان ساب اسكاپولاريس كه درشت ترين شاخه است (توراكو درورسال ، سيركومفلكس اسكاپولا )      

b- سيركومفلكس هومرال قدامي          

c- سيركومفلكس هومرال خلفي

شريان براكيال:

اين شريان ادامه شريان اگزيلاري است از كنار تحتاني ترس ماژور تا گردن راديوس.

شريان براكيال در طول مسير همراه 2 وريد به نام وريد براكيال مي باشد كه اصطلاحاً وريدهاي همراه ناميده مي شوند.(  vena commitant)

شاخه هاي شريان براكيال:

1- Deep brachial Artery شريان عمقي بازوئي:

اين شريان همراه عصب راديال در ناودان عصب راديال يا ناودان مارپيچي حركت كرده و شاخه هاي آن عبارتند از :

a)شريان طرفي مياني(با شریان راجعه بین استخوانی از بین استخوانی خلفی آناستموز دارد.

               (ص 12 )                                                   ( شریان اُلنا  < از بین استخوانی مشترک )

b)شریان طرفی رادیال (شریان راجعه رادیال شریان رادیال  )

2- شريان طرفي النار فوقاني:

همراه عصب اُلنا سپتوم بين عضلاني داخلي را سوراخ كرده و با شريان راجعه اُلنا ر خلفي شاخه ُالنا آناستُمُوز دارد.

3- شريان طرفي النار تحتاني :

كه با راجعه اُلنار قدامي شاخه اُلنا آناستموز دارد.

Superior # Posterior

Inferior  # Anterior

4- دو شاخه انتهايي شريان شريان براكيال شامل شريان راديال و اُلنا است.

شريان راديال:

اين شريان در طول مسير در سه ناحيه قرار مي گيرد.

a) بخش ساعدي كه از محاذات گردن راديوس تا جلو زائده نيزه اي راديوس امتداد دارد شاخه هاي اين بخش عبارتند از:

الف – شريان راجعه راديال كه با شريان طرفي راديال آناستموز دارد

ب – شريان پالمار كارپال كه در قوس پالمار كارپال شركت دارد.

ج – شريان پالمار سطحي كه قوس پالمار سطحي را با آناستموز با شريان اُلنا  كامل مي كند .

@ نكته :نبض شريان راديال در یک سوم تحتاني مسير در ساعد در جلوي استخوان راديوس و بين وتر هاي عضلات براكيورادياليس و فلكسوركارپي رادياليس قابل لمس است كه در پزشكي مورد استفاده قرار مي گيرد.

b)بخش مچي : كه در انفيه دان تشريحي قرار مي گيرد و از جلو زائده نيزه اي تا بين دو سر اولين عضله بين استخواني دورسال امتداد مي يابد شاخه هاي اين بخش عبارتند از :

الف – شريان دورسال كارپال كه در قوس دورسال كارپال شركت مي كند.

ب - اولين دورسال متاكارپال كه قبل از غوطه ور شدن راديال جدا شده و در فضاي بين انگشتي در نماي دورسال بخش مي شود.

c) بخش كف دستي :

بخش كف دستي شريان راديال در قوس پالمار عمقي شركت مي كند يعني همراه با شاخه پالمار عمقي اُلنا قوس كف دستي اُلنا را مي سازد. كه شاخه هاي اين بخش عبارتند از :

الف – Radialis indicis كه خارج سبابه را خون رساني مي كند.

ب – Princes Policis  يا شريان اصلي شصت

@ نكته1 : قوس پالمار سطحي از ادامه شريان اُلنا و شاخه پالمار سطحي راديال تشكيل شده است.

@ نكته2 : قوس پالمار عمقي از ادامه شريان راديال و شاخه پالمار عمقي اُلنا تشكيل شده است.

@ نکته 3 : شاخه هاي جدا شده از قوس پالمار سطحي براي انگشتان ، پالمار ديژيتال مشترك ناميده مي شود.

 @ نکته4 :  شاخه هاي جدا شده از قوس پالمار عمقي ، شريان هاي پالمار متاكارپال ناميده    مي شود.

شريان اُلنا :

 در ساعد از محاذات گردن راديوس تا استخوان پيزيفورم( نُخُودی ) ادامه يافته و نهايتاً در قوس پالمار سطحي شركت مي نمايد.

شاخه هاي شريان اُلنا :

1-    شريان راجعه اُلنار قدامي كه با شريان طرفي اُلنار تحتاني براكيال آناستموز دارد.

2-    شريان راجعه اُلنار خلفي كه با شريان طرفي اُلنار فوقاني براكيال آناستموز دارد.

3-    شريان بين استخواني مشترك كه شامل دو شاخه بين استخواني قدامي و خلفي است.

@ نكته: شريان عصب مديان شاخه شريان بين استخواني قدامي است.

4-    شريان پالمار كارپال

5-    شريان دروسال كارپال

6-    شريان پالمار عمقي كه در قوس پالمار عمقي شركت مي نمايد.

 ای کاش خدایمان را در کفر می یافتیم تا دگر با بارشی از اشک غم از هم نباشد

                                                      خدایی از جنس عشق...

17

اعصاب اندام فوقاني

اعصاب اندام فوقاني توسط شبكه بازوئي تأمين مي گردد.

شبكه بازوئي توسط ريشه هاي C5 تا T1 تشكيل شده است.

شاخه هاي شبكه بازوئي به دو دسته تقسيم مي گردند.

A) شاخه هاي سوپرا كلاويكولار :

اين شاخه ها در ناحيه گردن در مثلث خلفي گردن جدا مي شوند و شامل شاخه ها ريشه ها و تنه هاي زير است :

1 -  Dorsal scapula: از C5 جدا شده و عصب عضلات لواتوراسكاپولا ، رومبوئيد مينور و رومبوئيد ماژور است .

اين عصب عضله اسكالن مياني را سوراخ مي كند .

2- شاخه اي از C5 جهت عصب فرنيك (عصب فرنیک دارای سه ریشه ی C3&C4&C5 است که ریشه ی اصلی آن C4 می باشد. )

3- شاخه اي از C5,C6,C7,C8 جهت عضلات اسکالن ها و دراز گردني (  Longus Coli)

4- شاخه اي ازC7 C5,C6, عصب لانگ توراسيك جهت عضله سراتوس انتريور

@ نكته : 4 شاخه فوق از ريشه ها جدا شده اند.

5- عصب سوپرااسكاپولا (C5, C6 ) از تنه فوقاني جدا شده و عصب عضلات سوپرااسپايناتوس و اينفرااسپايناتوس مي باشد.

6- عصب عضله ساب كلاويوس (C5 ,C6  ) از تنه فوقاني جدا شده و عضله سابكلاويوس را عصب مي دهد.

@ نكته : عصب 5 و 6 از تنه فوقاني جدا شده اند.

B) شاخه هاي اينفرا كلاويكولار:

شاخه هايي است كه از طناب ها در آگزيلا جدا مي شوند.

1- عصب پكتورال خارجي : از طناب خارجي جدا شده و عصب عضلات پكتوراليس ماژور و مينور است.

2- عصب پكتورال داخلي : از طناب داخلي جدا شده و عصب عضلات پكتوراليس ماژور و مينور است.

3- موسكولو كوتانئوس : از طناب خارجي شبكه بازوئي جدا شده عضله كوراكوبراكياليس را سوراخ كرده عصب مي دهد؛ سپس پشت دو سر بازوئي و جلوي براكياليس حركت كرده و نهايتاً از شيار بين دو سر بازوئي و براكياليس خارج شده و خارج ساعد را عصب مي دهد بنابراين جلدي ساعدي خارجي ناميده مي شود.

@ نكته : تمام عضلات جلوي بازو از عصب موسكولوكوتانئوس عصب مي گيرند به جز نيمه خارجي براكياليس كه از راديال عصب مي گيرد.

4- عصب جلدي بازوئي داخلي : از طناب داخلي  داخل بازو را عصب داده و به عصب Intercosto brachial كه شاخه طرفي T2 است متصل شده و مجموعاً داخل بازو را عصب مي دهد.

5- عصب جلدي ساعدي داخلي : از طناب داخلي شبكه بازوئي جدا شده و سمت داخل ساعد را عصب دهي مي كند.

اين عصب يك شاخه در آگزيلا دارد كه پوست پوشاننده عضله دو سر بازوئي را عصب مي دهد.

6-عصب ساب اسكاپولار فوقاني: از طناب خلفي جدا شده و نيمه فوقاني عضله ساب اسكاپولاريس را عصب مي دهد.

7- عصب ساب اسكاپولار مياني يا توراكودورسال : عصب عضله لاتيسموس دورسي است و از طناب خلفي جدا مي شود.

8- عصب ساب اسكاپولار تحتاني : از طناب خلفي جدا شده و نيمه تحتاني عضله ساب اسكاپولاريس را عصب داده و همچنين عضله ترس ماژور را عصب مي دهد.

9- عصب Axillary : از طناب خلفي شبكه بازوئي جدا شده همراه با شريان سيركومفلكس هومورال خلفي وارد فضاي چهارگوش اگزيلا شده و عضلات دلتوئيد ، ترس مينور و پئست نيمه فوقاني خارجي بازو را عصب مي دهد .

@ نكته : در بزرگسالان جراحي شكستگي گردن بازو شايع است و صدمه عصب اگزيلاري موجب عدم توانايي در Abduction بازو و بي حسي قسمت فوقاني خارجي بازو را به دنبال دارد.

10- عصب مديان : داراي دو ريشه ى داخلي و خارجي از طناب داخلي و خارجي است كه دو ريشه در جلوي سومين قسمت شريان اگزيلاري به هم متصل شده سپس عصب در نيمه فوقاني بازو در خارج شريان براكيال حركت كرده و سپس شريان را از جلو قطع كرده و در نيمه تحتاني بازو در سمت داخل شريان براكيال حركت كرده و در ناودان باي سپتال داخلي قرار مي گيرد سپس بين دو سر عضله پروناتورترس وارد ساعد شده و پشت عضله تاء كننده سطحي و جلو ى تاءكننده عمقي انگشتان در ساعد حركت كرده و پس از عبور از مجراي كارپال وارد دست شده و به شاخه هاي انتهايي تقسيم مي گردد.

شاخه هاي عصب مديان :

الف : در بازو معمولاً دو شاخه دارد :

 a - ارتباطي با موسكولوكوتانئوس                       b- عصب عضله پروناتورترس

ب : شاخه هاي عصب در حفره كوبيتال عبارتند از :

  a- اعصاب عضلات سطحي قدام ساعد به جز فلكسور كارپي الناريس

( پروناتورترس ، فلكسور كارپي رادياليس ، پالماريس لانگوس ، فلكسور ديژيتروم سوپرفيشياليس )

  b- عصب بين استخواني قدامي ( Anterior Inter osseous Nerve) : اين عصب عضلات فلكسور پوليسيس لانگوس ، پروناتور كوادراتوس و نيمه خارجي عضله فلكسور ديژيتروم پروفندوس را عصب مي دهد.

@ نكته : نيمه داخلي فلكسور ديژيتروم پروفندوس از اُلنا عصب مي گيرد.

ج : در پايين ساعد قبل از ورود به مجراي كارپال يك شاخه پالمار كوتانئوس دارد كه پوست نيمه خارجي كف دست را عصب مي دهد.

د : شاخه هاي عصب مديان در كف دست :

 a- شاخه تنار يا راجعه يا انتهايي خارجي عضلات abductor policis brevis ،   

  opponens policis  و سر سطحي flexor policis brevis را عصب مي دهد.

 يعني 5/2 عضله از 4 عضله ناحيه تنار را عصب مي دهد.

@ نكته : 5/1 عضله باقيمانده يعني سر عمقي flexor policis brevis و

 عضله Adductor policis  از شاخه عمقي اُلنا عصب مي گيرد.

b- عصب پالمار ديژيتال خاص كه عضله لومبريكال 1و كنار خارجي سبابه را در نماي پالمار عصب مي دهد.

c- اولين پالمار ديژيتال مشترك به صورت دو شاخه خاص سطح پالمار شصت را عصب مي دهد.

d- دومين پالمار ديژيتال مشترك : لومبريكال 2 به صورت دو شاخه خاص فضاي دوم را در سطح پالمار عصب مي دهد.

e- سومين عصب پالمار ديژيتال مشترك كه به صورت دو شاخه خاص فضاي سوم را عصب مي دهد.

@ نكته : عصب مديان پوست نيمه خارجي كف دست و 5/3 انگشت سمت خارج در سطح پالمار را عصب مي دهد . همچنين انگشت شصت تا ريشه ناخن و انگشت دوم تا نصف بند دو و انگشت 3 و 4 تا مفصل IP پروگزيمال را در نماي دورسال عصب مي دهد.

 حفره كوبيتال : در جلوي مفصل آرنج قرار دارد . يك حفره مثلثي با قاعده فوقاني است كه توسط تاندون عضله دو سر بازوئي به دو ناودان باي سپتال داخلي و خارجي تقسيم مي گردد.

ناودان باي سپتال خارجي حاوي عصب راديال و شريان راجعه راديال است.

ناودان باي سپتال داخلي حاوي عصب مديان ، شريان براكيال ، دو وريد براكيال و شريان راجعه النار قدامي است.

در ناحيه بازو دو سپتوم بين عضلاني وجود دارد كه به كنار داخلي و خارجي بازو اتصال دارند.

سپتوم بين عضلاني خارجي : توسط عصب راديال و شريان طرفي راديال سوراخ مي شود كه از كمپارتمان خلفي بازو به كمپارتمان قدامي بازو مي آيند.

سپتوم بين عضلاني داخلي: توسط شريان طرفي اُلنار فوقاني و عصب اُلنا سوراخ شده كه هر دو از كمپارتمان قدامي وارد كمپارتمان خلفي مي شوند.

تو اگر در تپش باغ خدا را دیدی

                                       همت کن و بگو

                                     ماهی ها حوضشان بی آب است...

18

11- عصب اُلنا :

از طناب داخلي شبكه بازوئي جدا شده در آگزيلا بين وريد و شريان آگزيلاري قرار مي گيرد.

عناصري كه بين شريان و وريد آگزيلاري قرار مي گيرند :

1- عصب اُلنا ، 2- عصب جلدي ساعدي داخلي ، 3- ريشه داخلي مديان ، 4- طناب داخلي شبكه بازوئي ، 5- عصب پكتورال داخلي

شريان اگزيلاري در سمت خارج وريد اگزيلاري قرار دارد.

عصب اُلنا در بازو در سمت داخل شريان براكيال حركت كرده و همراه شريان طرفي اُلنار فوقاني سپتوم بين عضلاني داخلي را سوراخ كرده و در ناودان خلفي اپي كونديل داخلي قرار مي گيرد و از مابين در سر عضله فلكسور كارپي اُلناريس وارد ساعد شده و در خارج عضله تا استخوان پيزيفورم ادامه مي يابد و از داخل مجراي گويان عبور كرده و در زير عضله پالماريس برويس به دو شاخه سطحي و عمقي تقسيم مي شود.

 @نکته 1 : عصب اُلنا در دو سوم انتهايي مسيرش با شريان اُلنا همراه مي شود كه شريان در خارج عصب قرار مي گيرد.

@نکته 2 : مسير عصب اُلنا در ساعد خطي است كه از اپي كونديل داخلي به استخوان پيزيفورم كشيده مي شود.

شاخه هاي عصب اُلنا :

a) در بازو شاخه اي ندارد.

b)شاخه هاي ساعدي آن عبارتند از :

1- شاخه براي Flexor Carpi Ulnaris

 2-  شاخه ى مفصلي براي آرنج

3 - شاخه براي قسمت داخلي عضله Flexor Digitrum Profundus

4 – شاخه دورسال عصب النا : 6cm بالاتر از فلكسور رتيناكولوم جدا شده از روي هرمي وارد پشت دست شده و پوست نيمه داخلي پشت دست و 5/1 انگشت سمت داخل را در نماي دورسال عصب دهي مي كند.

5 – شاخه پلمار عصب اُلنا : پوست نيمه داخلي كف دست را عصب مي دهد.

6 – شاخه سطحي عصب اُلنا : عضله پالماريس برويس را تغذيه كرده و به دو عصب

 الف- پالمار ديژيتال خاص جهت كنار داخلي انگشت كوچك در نماي پالمار  

ب – شاخه پالمار ديژيتال مشترك جهت فضاي 4 در نماي پالمار

 ( عصب النا 5/1 انگشت در نماي پالمار در سمت داخل )

7 – شاخه عمقي عصب اُلنا همراه قوس شرياني پالمار عمقي به سمت خارج حركت كرده و عضلات زير را عصب مي دهد:

   الف : عضلات     Abductor digiti minimi   ,    Opponens digiti minimi و    

Flexor digitiminimi Brevis را عصب مي دهد. ( سه عضله از چهار عضله هايپوتنار) 

  ب : لوبريكال 3 و 4

   ج : 8 عضله بين استخواني پالمار و دورسال 

    د : 5/1 عضله از ناحيه تنار يعني عضلات  Adductor Policis و

سر عمقي  Flexor Policis Brevis را عصب مي دهد.(5 /1 عضله از 4 عضله تنار)

5/14 = 5/1 + 8 + 2 + 3

 

عصب راديال :

از طناب خلفي شبكه بازوئي جدا مي شود دُرشت ترين شاخه شبكه بازوئي است . از پشت شريان اگزيلاري و جلو عضله ساب اسكاپولاريس وارد ناودان عصب راديال شده در ناودان همراه شريان عمقي بازوئي سپس همراه با شريان طرفي راديال سپتوم بين عضلاني خارجي را سوراخ كرده و وارد ناودان باي سپتال خارجي شده و به دو شاخه سطحي و عمقي تقسيم مي شود.

شاخه هاي عصب راديال :

A) شاخه هاي عصب راديال در اگزيلا :

1 – چهار شاخه براي عضله ى سه سر بازوئي كه عبارتند از شاخه براي سر خارجي ، شاخه براي سر دراز ، شاخه براي قسمت تحتاني سر داخلي و شاخه اصلي سر داخلي كه عضله انكونئوس را هم عصب مي دهد.

2 – عصب جلدي بازوئي خلفي كه نيمه فوقاني سطح خلفي بازو را عصب مي دهد.

B) شاخه هاي عصب راديال در ناودان عصب راديال :

1 – عصب جلدي بازوئي خارجي تحتاني كه نيمه تحتاني سطح خارجي بازو را عصب مي دهد.

2 – عصب جلدي ساعدي خلفي كه نيمه تحتاني سطح خلفي بازو و سطح خلفي ساعد را عصب مي دهد.

C) شاخه هاي عصب راديال در جلوي اپي كونديل خارجي :

1 – شاخه هاي عضلاني جهت عضلات براكيورادياليس و نيمه خارجي براكياليس و عضله Extensor Carpi Radialis Longus

2 – شاخه سطحي عصب راديال : در زير عضله براكيورادياليس ساعد را طي كرده ( @نکته : در يك سوم مياني ساعد همراه شريان راديال است. ) سپس وارد پشت مچ دست شده در محدوده انفيه دان تشريحي به 5 شاخه دورسال ديژيتال تقسيم مي شود. كه نهايتاً پوست نيمه خارجي پشت دست و 5/3 انگشت سمت خارج در نماي دورسال را عصب مي دهد

@ نكته : انگشت شصت از سر انگشت تا ريشه ناخن و انگشت سبابه از سر انگشت تا قسمت ميان بند دو و انگشتان 3 و 4  از سر انگشت تا مفصل IP پروگزيمال را عصب مديان عصب مي دهد.

3 – شاخه عمقي عصب راديال يا Posterior Inter osseous

از بين دو سر عضله سوپيناتور وارد پشت ساعد شده و 9 عضله ديگر از 12 عضله خارجي و خلف ساعد را عصب مي دهد. ( سه عضله براكيو رادياليس ، اکستنسور كارپي رادياليس لانگوس و آنكونئوس از راديال عصب مي گيرد )

در دل من چیزی ست

                   مثل یک بیشه نور ، مثل خواب دم صبح

و چنان بی تابم که دلم می خواهد

                   بدوم تا ته دشت ، بروم تا سر کوه

                                                دورها ، آوایی ست که مرا می خواند....

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و سوم آذر 1388ساعت 21:15  توسط علی طالبی  |