X
تبلیغات
علم در موج سوم ایران - انگل شناسی سه جلسه ی اول

علم در موج سوم ایران

انگل شناسی سه جلسه ی اول

به نام خدواند بخشنده ی مهربان

    جزوه ی انگل شناسی(پنج جلسه ی اول) آقای دکتر فتاحی

*پیاده سازی  / تایپ : علی طالبی عزآبادی

*اسفند ماه 1387

*پزشکی 86

 به نام خدا 

امام علی (ع )فرمودند: فرصت چون ابر گذران است، پس فرصت ها را نیک غنیمت بشمارید.

جلسه ی اول انگل شناسی  

ارتباط بین دو موجود زنده می تواند از نوع هم زیستی(symbicsis) یا شکار وشکارچی ویا ...

می باشد.

انواع هم زیستی(symbicsis):

  • هم سفرگی (commensalism )
  • همیاری ( Mutoalism )
  • انگلی (  parasitism) : شدیدترین ارتباطی که بین دو موجود زنده برقرار می شود.

 

عوامل بیماری زایی که ما با آنها مواجه هستیم به سه دسته تقسیم می شوند:

  1. عوامل بیماری زایی فیزیکی ( physical agents) مثال: سرما زدگی ، گرما زدگی ، پرت شدن از بلندی
  2. عوامل بیماری زایی شیمیایی (chemical agents) مثال : سختی آب ، کم بود یدI  ، زیاد بودن فلئور F آب شهری

3. عوامل بیماری زایی بیولوژیکی(زنده) : ازنظر تکاملی به سه دسته تقسیم می شوند:

الف – یوکاریوت هاEukaryotes

ب- پروکاریوت هاProkaryotes    

ج- ویروس ها وشبه ویروس ها Virus & Viroid

ü      اینها همگی انگل هستند.

عوامل بیماری زایی زنده آنقدرکوچک هستند که با چشم غیر مسلح دیده نمی شوند  به همین دلیل به آنها Micro-organism می گویند. بیماری هایی که این عوامل ایجاد می کنند را اصطلاحاَ بیماری های عفونی (Infectious diseases  ) ــ بیماری های عفونی واگیردار هستند.

انگل ها کوچک تر وپست تر از میزبان هستند و بر سطح خارجی یا داخلی میزبان به طور موقت یا دائم به سر می برند و علاوه بر  تحمیل جا وغذای خود احتمالاً درجاتی از آسیب را نیز به میزبان (Host) وارد می کنند.

انواع انگل:

1.انگل خارجی(Ecto –Parasite ): بر سطح خارجی میزبان مستقر می شوند مانند پشه ها ، شپش ، کنه

2.انگل داخلی(Endo-Parasite ):در سطح داخلی میزبان به سر می برند مانند انگل آسکاریس

3. انگل موقت (Temporary Parasite ) صرفا جهت کسب غذا به میزبان حمله می کند مانند پشه های خونخوار

4.انگل دائم (Permanent Parasite ):باید در طول زندگی اش با میزبان باشد وگرنه ازبین می رود.

5.انگل اتفاقی ( Abherant parasite )

6.انگل تصادفی( Accidental parasite  )

5و 6 هر دو از حیوان به انسان منتقل می شوند .(از انسان به انسان منتقل نمی شوند.) اما تفاوت این دو:

انگل اتفاقی سیر تکاملش در انسان کامل نمی شود ولی در حیوان کامل می شود مانند آسکاریس سگ وگربه برای انسان

انگل تصادفی چرخه اش هم در انسان وهم در حیوان کامل می شود مانند فاسیولا

Life Cycle

به تاریخ طبیعی یک موجود زنده می گویند.

آزردگی (Infestation  ) : به حالت جایگزینی انگل بر سطح خارجی میزبان ،آزردگی می گویند.

عفونت (Infection): به حالت جایگزینی  انگل بر سطح داخلی بدن میزبان ،عفونت میگویند.

بیماری های عفونی عواملشان بر سطح داخلی بدن میزبان استقرار می یابند.

Infective agent  (عامل عفونت زا ): عاملی است که بتواند بر سطح داخلی بدن میزبان جایگزین شود .

Pathogen agent ( عامل بیماری زا): عاملی که بتواند که ایجاد اختلال فیزیولوژیک بکند.

بیماری هایی که بین انسان وحیوان مشترک هستند Zoonoseنام دارند.مانند سل ، سالک روستایی

منبع بیماری(Source ) به خاستگاه یک بیماری می گویند.

میزبان (Host ) : موجود زنده ای است که اصولا از نظر تکاملی عالی تر و بزرگتر از انگل است و خرج یک موجود زنده ای به نام انگل بر دوشش می افتد. (پذیرای اجباری انگل است.)

پیشرفته ترین نوع زندگی ،زندگی انگلی است .

انواع میزبان

  1. میزبان نهایی(Final host) پذیرای شکل بالغ انگل است. یا تکثیر جنسی انگل درون آن انجام می شود.مانند پشه ی ماده ی آنوفل در بیماری مالاریا
  2. میزبان واسط(Intermediat host  ) پذیرای فرم نابالغ انگل است. یا تکثیر غیر جنسی انگل درون آن انجام می شود. مانند انسان بیمار در بیماری مالاریا
  3. میزبان مخزن (Reservoir host  )  شکل بیماریزای انگل را در محیط از گزند حوادث حفظ می کند. مانند انسان بیمار در بیماری مالاریا
  • از ویروس ها و شبه ویروس ها در علم ویروس شناسی یا Virology  صحبت می شود.
  • از پروکاریوت ها در علم باکتری شناسی یا  Bacteriology صحبت می شود.
  • از یوکاریوت ها در مبحث Parasitology   صحبت می شود.

آنچه که ما باید بدانیم  Medical Parasitology  است.

تقسیم بندی انگل ها بر اساس ویژگی های مختلف آنهاD

D انگل ها  الف ) Protozoa   تک یاخته اند.    

ب) Metazoa   پُریاخته اند : به سه دسته تقسیم می شوند.

                          i.            Arthropoda( بند پایان )

                        ii.            Helminthes (کرم ها )

                      iii.            Fungi (قارچ ها )

دو دسته ی Protozoa & Metazoa همگی یوکاریوت هستند.

Dانگل ها الف)Ecto –parasite ( انگل خارجی ) :  اکثرا بندپایان هستند .

ب)Endo –parasite  : خود به دو دسته تقسیم می شوند.

                    i.            Protozoa

                  ii.            Metazoa  که خود به دو دسته ی کرم ها وقارچ ها تقسیم می شود.

Dانگل ها (بر اساس محل زندگی ):

الف ) انگل های ساکن در دستگاه گوارش و حفرات گوارشی وتناسلی

ب ) انگل های خونی و بافتی ( خونی – نسجی )

حامل (Carrier) : فرد به ظاهر سالمی که علائم بیماری را ندارد اما عامل بیماری زا را در محیط پخش می کند.

انواع عفونت:

1)     Auto- infection فرد خودش باعث عفونت خودش می شود، که دو نوع است .

                                            i.            عفونت با منشا خارجی (External Auto-infection )مثال: وارد کردن دست الوده به داخل دهان

                                          ii.            عفونت با منشا داخلی ( Internal Auto-infection ) فرد آلوده باشد و از درون خودش ،خودش باعث آلودگی شود. مثلا :بیماری کرم قلاب دار داشته باشد   > انگل در داخل روده تبدیل به عفونت می شود و عفونت زایی ایجاد می کند وفرد دچار یبوست می شود.

2)      Re-infection  یا عفونت مجدد : فرد یک عفونت را داشته باشد ، بعد از مدتی خوب شود و دوباره عفونت را بگیرد.

3)     Retro –infection   یا عفونت بازگشتی : عامل بیماری زا از بدن انسان خارج شود ولی دوباره خودش وارد شود . مثال : کرمک یا اکسیور (که از طریق آنال کانال وارد می شود. ) ، ذات الریه نفتی

4)      Super –infection یا عفونت مضاعف  اگر فردی عفونتی داشته باشد و هنوز خوب نشده ،دوباره عفونت را بگیرد.

خسته نباشین...

از جمله رفتگان این راه دراز

باز آمده ای کو که به ما گوید راز 
هان بر سر این دو راهه آز و نیاز     

چیزی نگذاری که نمی آیی باز

دوبیتی های خیام  

 

 به نام خدا     امام علی (ع ) فرمودند: از عدالت نبود حکم نمودن به گمان.

انگل شناسی جلسه ی دوم :

Protozoa:) خونی ـ بافتی ، دستگاه گوارشی ) مهم پزشکی براساس اینکه میکروسکوپ نوری ببینیم یا الکترونی .

الف. با میکروسکوپ نوری( براساس اندام حرکتی )

1)     آمیب ها  2 ) تاژک داران   3 ) مژه داران  4 ) هاگ داران

ب. با میکروسکوپ الکترونی

1 )Sarcomastigophora

2 )Apicomplexa

3 )Ciliophora

4 )Microspora

Helminthes (کرم ها ) :

1.Annelida ( حلقوی ) مثل زالو

2.platy –heminthes

  1. Trematodaکرم پهن برگی شکل ؛مثال:faciola
  2. Cestoda  نواری شکل  ؛مثال:taenia :کرم کدو

3.Nematoda  نخی یا استوانه ای

Who: کرم ها بر اساس شیوه ی انتقال :

1.Soil   Transmited  Helminthes  مثال: آسکاریس

2. Snail  Transmiteds  Helminthes( حلزون ها  ) :مثال:  (faciola  )

3. Direct  Transmited Helminthes مثال: کرمک (اکسیور )

4.Meat  animal  Transmited Helminthes  مثال: Taenia : از طریق گوشت حیوان

5.Arthropoda Transmiteds  Helminthes مثال: فیلاریا : انتقال از طریق بندپایان

تک یاخته ها براساس نوع زندگی

الف.   Prothophyta: (اتوتروف؛چون کلروفیل دارند.) تک یاخته گیاهان ...کلروفیل دارندو زندگی آزاد دارند وانگل نیستند.

ب.Protozoa  :( هتروتروف؛چون کلروفیل ندارند. ) شیوع ومقدار کمتری نسبت به کرم ها دارند اما مرگ ومیر حاصل از آنها بسیار بیشتر است.

اندازه ی آنها در حد میکرون است. بین 1 تا 120 میکرومتر اندازه ی آنها متغییر است.

شکل ظاهری آنها :کروی ،بیضی ،گلابی شکل، دوکی شکل ویا بدون شکل می باشند.

در طول حیات دو نوع فرم دارند: فعال و مقاوم ؛(فرم مقاوم دو یا سه جداره می باشد.)

1.فعال (Trophozite  ) یک جداره است.

2. در شرایط نامساعد محیطی فرم مقاوم . 2 ( کیست : cyst ) یا 3 ( O.ocyst  )جداره می شوند.

Protoplusm: (خود  protoplasm شامل سیتوپلاسم ونوکلئوپلاسم )

  • سیتوپلاسم :
  • Ecto- plusm
  • Endo-plusm
  •  نوکلئوپلاسم

تقسیم آنها غیرجنسی(اولویت ) یا جنسی است .

غیر جنسی :

الف.دوتایی شامل عرضی(در مژکداران ) و طولی (در تاژکداران )

ب.شیزوگونی (gony = تقسیم )

ج. Endodyogen  : به صورت جوانه زدن در سلول میزبان

جنسی :

الف. آمیختگی ( Conjugation )

ب. O.ogony  یا  Isogony

تقسیم غیرجنسی شیزوگونی :

در ابتدا انگل در میزبان وارد می شود سپس سیتوپلاسم انگل همینطور رشد می کند. (تروف در حال رشد ) بعد تروف بالغ می شود و در مرحله ی  بعد هسته ی انگل شروع به تکثیر می کند ( شیزونت در حال رشد )  ؛ سپس به ازای هر هسته سیتوپلاسم دور هسته تشکیل می شود ( شیزونت بالغ ) (در این مرحله مروزوئیت را می بینیم.) و در انتها ترکیدن سلول میزبان را داریم پس در مجموع ما 6 مرحله را باید ببینیم.

Conjugation (در مژکداران )

تروف مژه داران دو هسته ای می باشد. ابتدا 40 بار تقسیم غیر جنسی انجام می دهد و پس از 40 بار تقسیم یک تکثیر جنسی انجام می دهد.

هسته بزرگ در تغدیه (در مژکداران )

هسته کوچک در تولید مثل جنسی (در مژکداران )

O.ogony ( در انگل مالاریا )

گامتوفیت نر (2n ) 4 میکروگامت (n  ) تولید می کند اما گامتوفیت ماده (2n ) تنها یک ماکروگامت (n ) .بعد تشکیل زیگوت و بعد سلول تخم شروع به رشد می کند ویک شکل کروی 3 جداره ای o.ocyst  وبعد هم که در همان سلول اجسام نواری شکل (sporocyst  )را در دو اسپورسیت که در اووسیت بالغ وجود دارند می بینیم.

Sarcomastigophora :

  • Amoebae=Sarcodina آمیب ها
  • Mastigophora تاژکداران

 

آمیبها ابتدایی ترین شکل موجودات هستند. آمیب غشای مشخصی ندارد.(تک یاخته ی برهنه ) ؛ تروف آنها شکل بخصوصی ندارد. همه چیز خوار می توانند باشند حتی آمیب ها دیگر را می بلعند.

آمیب ها تعدادشان خیلی زیاد است ، منتهی گونه های سه جنس آن ساکن دستگاه گوارش هستند.

آمیب :

  1. Entamoeba جنس

1.                                                                             Entamoeba. Coli  

2.                                                                             E.Hartmani

3.                                                                             E.dispar

4.                                                                             E.histolytica

5.                                                                             E .ginigivalis

B.Endolimax  :  Endolimax .nanaجنس

C. Ioadmoeba  : Iodamoeba.butschli جنس

به جز    E .ginigivalisبقیه ساکن روده ی بزرگ هستند.

تمام آنها غیر بیماری زا هستند به جزء E.histolytica (لیز کردن ) .بقیه همه همسفره اند ولی histolitica  پاتوژن است.

همه هم کیست دارند هم تروف به جزءE .ginigivalis  که فقط تروف دارد.

تمام انگل ها روده ای از جمله آمیب ها از دو راه به بدن انسان منتقل می شوند:

الف. مستقیم : که خود شامل : 1. Fecal – oral   مدفوعی – دهانی (در بچه ها یا عقب مانده های ذهنی  ) 2. Sexual-annal  که در بین هم جنس بازان دیده می شود.

ب. غیر مستقیم: خوردنی ها ، آشامیدنی ها ، وسایل ، حشرات

Vector  ( ناقل ) : عامل بیماریزا را از یک میزبان به میزبان دیگر منتقل می کند .

مکانیکی : بدون تغییر عامل بیماریزا را انتقال می دهد. (مثلا مگس)

بیولوژیکی : پس از تغییر یا تکثیر عامل بیماریزا را انتقال می دهد.

( مثل پشه ماده آنوفل در بیماری مالاریا )

دلایل نیاز به دانستن مرفولوژی انگلهای غیر بیماری زا :

1. جهت افتراق آمیب های بیماریزا از غیر بیماریزا   2. شاخص بهداشتی یک جامعه هستند.

3. غیر بیماریزا ها  در شرایطی خاص شاید بیماریزا شوند.

Amebiasis  :  یکی از مهمترین بیماری های عفونی دنیا است که از نظر بالینی به دو شکل روده ای و خارج روده ای بروز می کند و شایع ترین عامل :  Acute . dysenteryاست.

عامل آن : Enta.mobea.histolytica                      

 محل زندگی آن روده ی بزرگ بخصوص جاهایی که حرکت دودی روده کندتر است. در سکوم ، کولون بالارونده ، خم سیگموئید ، رکتوم شایع تر است.

در مناطق گرمسیر و نیمه گرمسیر بیشتر وجود دارند . سالانه 5/0 میلیون نفر مبتلا می شوند و چیزی حدود 40000 نفر می میرند.

Morphology  : فرم فعال، تروف

                         I.      Troph  به دو دسته :

12-25  میکرومتر : Minuta  (1)

25- 60  میکرومتر : RBC دارند و Magna (2) نام دارند یا  Haematophage  یاInvasive

درتروف 12-25 میکرومتری غیر بیماری زا هیچ موقع RBC  داخل آنها نیست.

                      II.      Cyst

آمیب در روده در شرایط بی هوازی یا در شرایطی که اکسیژن کم است به صورت همسفره زندگی می کند اما اگر ماده ی غذایی به آن نرسد به صورت Magna در می آید و به مخاط روده حمله ور می شود.

 cyst » precyst  »  پای کاذب انگشتی مانند خود را از دست داده ،مواد غذایی خود را از دست داده کروی شده ولی هنوز یک جداره است. » cyst  کروی دو جداره ، یک هسته دارد وبه کیست دو هسته ای تبدیل می شود. »  cyst  دو هسته ای »cyst  چهار هسته ای

عامل عفونت زای آن فقط کیست چهار هسته ای ، عامل پاتوژن آن تروف Magana

 (» یعنی نتیجه می شود // اگر متوجه نمی شوید متن زیر را بخونین .)

فرم مقاوم :

1.پیش کیست : همان troph  اولیه است که در شرایط نامساعد پای کاذب خود را از دست می دهد و تک جداره است.

2.کیست :دو جداره است و کروی ـ نابالغ ـ دارای اجسام میله ای

3. کیست دو هسته ای : نابالغ ـ دارای اجسام میله ای

4. کیست 4 هسته ای: فرم بالغ

نکته :

v     عامل عفونت زا : فقط کیست 4 هسته ای

v     عامل بیماریزا : Troph Magna

خسته نباشین...

به نام خدا      امام علی ( ع ) فرمودند : شریفترین  بی نیازی وانهادن آرزوهاست.

انگل شناسی جلسه ی سوم

در موارد زیر انگل Entamoebe histolytica  بیشتر حمله می کند :

    1. اگر کلسترول فردی بالا باشد.

2. اگر آهن فردی کم باشد.

3. اگر رژیم غذایی اش بیشتر کربوهیدرات باشد.

اگر فلور نرمال (روده ها )بدن کاهش پیدا کند یا غیر طبیعی شود » این انگل کمتر حمله می کند.

از نظر همه گیرشناسی چه وضعی دارد؟

کیست انگل می تواند در داخل آب یا جاهای مرطوب مدت ها زنده بماند. همچنین این کیست در معرض نور آفتاب یا مواد شیمیایی از بین می رود و به طور مستقیم و غیر مستقیم وارد بدن می شود.

سیر تکامل :

به هر شکلی که انگل وارد بدن شود (مستقیم یا غیر مستقیم )فقط کیست های 4 هسته ای می توانند از معده رد شوند و به روده ی باریک برسند.(همه ی فرم های آن در معده هضم می شوند به جزکیست های4 هسته ای .

در روده ی باریک ، کیست 4 هسته ای می ترکد. (دیواره اش می ترکد.)و 4 هسته ی آن هر کدام یکبار تقسیم می شوند و تبدیل به 8 آمیب کوچک ( Amebule   ) می شوند. این 8 تا آمیب کوچک به سوی روده ی بزرگ حرکت می کنند و در آن جا بسته به این که شرایط مساعد یا نامساعد باشد متفاوت عمل می کنند.

شرایط نامساعد :1.حرکات دودی روده تند ؛ 2 . کمبود مواد غذایی

شرایط مساعد: اگر شرایط مساعد باشد ، مرتب تقسیم و تبدیل به کیست و تروف می شود ( یعنی به صورت همسفره زندگی می کند. )

اما در شرایط نامساعد » به مخاط روده حمله می کند، با استفاده از موارد زیر می تواند به مخاط روده حمله کند. آنزیم های هضم کننده ولیز کننده ( proteolytic  ) »  این ترشحات دو کار انجام می دهند : 1.خودش باعث لیز کردن مخاط روده می شود. 2.این ترشحات ، باعث کشانده شدن نوتروفیل ها به سمت مخاط روده می شود.

نوتروفیل ها که به سمت مخاط روده می آیند ، یکسری کانال هایی به نام

( Iron Channal Forming  ) = ICF  را تشکیل می دهند که این کانال ها محتوی آهن می باشند. اتصال کیست انگل توسط این کانال ها به نوتروفیل باعث پاره شدن نوتروفیل می شوند.

نوتروفیل که پاره شد یکسری ترشحاتی از خود خارج می کند که این ترشحات +ترشحات انگل »

1.نوتروفیل های دیگری را به سمت مخاط روده می کشاند و2 باعث لیز شدن آن می شود و در مجموع شروع  به خوردن یا لیز کردن می کند اما توانایی خوردن لایه ی عضلانی را ندارد » برمی گردد و دوباره عمل لیز کردن را انجام می دهد و به طور کلی زخم هایی ایجاد می کند کهFlask like (تُنگ مانند؛کوزه ای شکل) هستند .

گاهی عفونت آنقدر زیاد می شود که ول کن قضیه نیست !! و بعد از مدتی لایه ی عضلانی روده نیز سوراخ می شود » چون در پشت روده شبکه های مویرگی ، سرخرگی ، سیاهرگی ولنفی است »این آمیب ها وارد مویرگ می شوند.( یعنی سرانجام وارد جریان خون می شود ! )

اولین عضوی که از طریق سیستم (پورتال )وارد آن می شود کبد است. در کبد چاله هایی به نام آبسه ایجاد می کنند. (به نام آبسه ی آمیبی کبدی ) داخل این حوضچه ها ، فقط تروف های انگل است و مایعات ترشح شده و مواد محلول در این مایعات » باکتری ها در این مایعات وجود ندارند ! واستریل از باکتری است. رنگ آن هم قهوه ای شکلاتی است.

تروف های انگل بر سطح خود لیگاندهایی دارند به نام concanavaline A  که با رسپتورهایشان که بر روی سلولهای پوششی روده قرار دارند متصل می شوند.

التهاب معده = استفراغ                التهاب روده =اسهال

التهاب روده ، در ابتدا دچار اسهال ( Diarrhea ) می شود. اما اگر یک تکه ی بزرگی از روده کنده شود » اسهال خونی Acute.dysentery رخ می دهد.

در سیر تکاملی این بیماری ، چه فرد بیمار شود چه نشود به طور متناوب کیست یا تروف از مدفوع دفع می کند. اما فرم کیست دوباره باعث انتقال مجدد می شود. (چرخه تکرار می شود. )

شروع با کیست اتمام با کیست !! (منظور از کیست کیست؟ نیست بلکه کیست انگل است ! )

علائم :

اگرداخل روده ای باشد یا فرد به اسهال عادی یا به اسهال خونی مبتلا می شود.

علائم اسهال : دل درد ، قوام مدفوع از دست می رود ( حالت آبکی مدفوع ) و افزایش اجابت مزاج بیمار ( احساس دفع مدفوع حدود 10 بار در روز )

علائم اسهال خونی : حالت تهوع ، استفراغ [ دل درد شدید ]  افزایش اجابت مزاج تا 20 بار در روز  و

 دفع خون

هر چه به طرف اسهال خونی می رویم ، بیشتر فرم تروف دیده می شود وکیست دیده نمی شود.

تا اینجا بحث ما در مورد آمبیازیس روده ای بود.

آمبیازیس خارج روده ای :

مهمترین علامت آن آبسه است. آبسه هر جا تشکیل شود ، باعث :

 1. درد یا حساس شدن عضو      2. بزرگ شدن عضو           3 . اختلال کار در کبد   

 4 .دردناک شدن وتب همیشگی بیمار ( 1 تا 2 درجه تب بالاتر از حد نُرمال)

 بیش از 70 % آبسه ها درکبد ، بخصوص در ربع فوقانی راست کبد تشکیل می شود. بعد از کبد , ریه درگیر می شود.اما درتمام اندام های بدن می توانند تشکیل شوند. استخوان ،قلب ،مغز وحتی پوست بدن در ناحیه ی آنال کانال و دستگاه تناسلی .

عوارض:

1.آپاندیسیت ( یعنی انگل وارد آپاندیس می شود .)

2 . ایجاد دنبالچه ها و استطاله هایی در روده : امکان دارد هنگام کنده شدن تکه هایی از روده ،استطاله هایی در روده تشکیل شود که خیلی وقت ها پزشکان این استطاله ها را با سرطان روده اشتباه می گیرند.به این استطاله ها ، گرانولومای آمیبی می گویند.

رقبای این آمیب :

اسهال خونی باسیلی :1. در این نوع اسهال PH بازی است. 2. سیر اسهال خونی باسیلی خیلی سریعتر از آمیبی است.3. در باسیلی 90 % اسهال خون است. (اما در اسهال خونی آمیبی 50 % اسهال را خون تشکیل می دهد.

4. در اسهال خونی باسیلی ما هیچ موقع آمیب ها یا بلورهای لوزی شکل به نام شارکوت لیدن                 نمی بینیم. ( این بلورها در نتیجه ی تجزیه ی ائوزینوفیل ها دیده می شود .) ولی در نوع آمیبی دیده می شود.

اما در اسهال خونی آمیبی هم آمیب (تروف ها ) وهم بلورها ی شارکوت لیدن دیده می شوند. ( این بلورها در زیر میکروسکوپ نور را منعکس می کنند. )

5.

دراسهال خونی نوع  باسیلی ، باکتری را می بینیم ولی دراسهال خونی آمیبی  ، آمیب می بینیم .

اسهال خونی باسیلی با عوامل ضد آمیبی درمان نمی شود (چون باکتری است. )

هر چه بیماری حادتر باشد » دفع تروف بیشتر می شود.

پس کسی که بیمار باشد » نقش ناقل را ندارد.

Carrier  (حامل ) : افراد به ظاهر سالمی که علائم بالینی را ندارند اما عامل بیماریزایی را دفع      می کنند. (مثل دست فروش ها ، ساندویچی ها )

 دستور دکتر فتاحی به بنده : هرجا نوشته اید تروف بنویسید ( تروفوزوئیت ) Trophozoite

تشخیص آمبیازیس :

1. داخل روده ای    آزمایش مدفوع و مشاهده ی کیست یا تروف آن .

هنگامی که کیست در داخل روده می ترکد به آن متاکیست می گویند. ما هیچ موقع متا کیست را در داخل نمونه نمی بینیم ( ولی بقیه ی فرم ها را می بینیم .) یعنی از 4 فرم pre cyst  ،  cyst ،Troph  و متاکیست ، فقط متاکیست در نمونه ی مدفوع دیده نمی شود اما فرم های دیگر را می توان در مدفوع مشاهده کرد.

2. خارج روده ای  با استفاده از روشهای سرولوژیکی مثل IHA   (هموآگلوتیناسیون غیر مستقیم )استفاده می کنیم.

بیماری انگلی دارو ندارد. تمام چیزهایی که به عنوان دارو مصرف می شوند سم است یعنی اگر زیاد شود باعث مرگ می شود ! واکسن هم ندارد .اما قابل پیشگیری هستند.

اما در کوئز چندین دارو معرفی شد ! :

  1. متیل هیدروکلراید  خارج روده ای
  2. دی لوکسانید        داخل روده ای
  3. مترونیدازول        هم داخل روده ای و هم خارج روده ای

آمیب های خارج روده ای ( خونی ــ نسجی )

در حالت عادی ما آمیبی که انگل خون و نسج باشد نداریم اما یکسری آمیب داریم که به آنها آمیبهای آزاد زی (Free Living Ameobae  ) می گویند. این آمیب ها در طبیعت داخل آب های شور و شیرین و گل ولای به صورت آزاد زندگی می کنند. اما اگر میزبان مناسبی مثل انسان گیرشان بیاید بدشان نمی آید زندگی انگلی را پیشه سازند.! (انگل اختیاری )

به چنین انگل هایی ( Facultative parasite  ) انگل اختیاری  می گویند.

انگل های اختیاری برای انسان بسیار خطرناک اند و اکثر مواقع باعث مرگ ومیر انسان می شوند یا بیماری های وخیمی را برای ما ایجاد می کنند.

این انگل های اختیاری در همه ی دنیا شایع هستند. در فصل گرما بیشتر بیماریزا هستند.

از جمله جنس های این انگل ها :

Naegleria    »      N.fowleri  

Acanthamoeba  »    A.polyphaga

 

 Naegeleria  : 2 نوع تروف دارد

  1. تروف های آمیبی     » بیماریزا
  2. تروف های تاژکدار    » عفونت زا

ویک کیست دارد که آسیبی نمی رساند و عفونت زا هم نیست.

اگر انسان در آبهای شور وشیرین غیر بهداشتی قرار بگیرد  » از طریق بینی وارد مغز می شوند و تکثیر پیدا می کنند و بیماریزا می شوند.

Acanthamoeba  : یک تروف دارد (بیماریزا )و یک کیست دارد (عفونت زا )

ــ هر دو از طریق بینی وارد می شوند.

Naegleria   » عارضه ای به نام  PAM  ( Primary Amoebic Meningo encephalitis  ) {مننگو آنسفالیت آمیبی اولیه } ایجاد می کند. یعنی باعث التهاب توأم مغز و پرده ی مغز می شود.

Acanthamoeba   » عارضه ای به نام GAE  (Granulomatose Amobic Encephalitis ) {آنسفالیت آمیبی گرانولوماتوزی } ایجاد می کند.

گونه ها یNaegleria  بیشتر در بچه ها و کودکان بیماری ایجاد می کنند. سیر بیماری خیلی حاد است و اکثراَ منجر به مرگ می شود.

گونه های  Acanthamoeba بیشتر در افراد مسن دیده می شود . سیر این بیماری کند است ، مزمن است (حاد نیست )(اکثراَ  منجر به بهبودی می شود و مرگ ومیر آن کم است. )

اکثرا این عارضه ها قبل از اینکه تشخیص داده شوند باعث مرگ میر می شوند.

چون از زمان شروع تا بروز و تمام شدن بیماری ، یک هفته بیشتر نمی شود. پس اکثراَ ، نمونه هایی که میگیرند ف اتوپسی (Autopsy ) است و نه بیوپسی ( Biopsy  ).

برای تشخیص ] نمونه ای که می گیرند ، از مایع C.S.F  است »که اگر تروف انگل را دیدیم فرد بیمار است یا دلیل مرگش به خاطر این نوع انگل بوده است.

تروف  N  : یک هستک یا کاریوزوم بزرگ دارد. »

تروف A : لبه ی آن اره مانند است.  »

پیشگیری از این انگل ها :

  1. عدم استفاده از آب های سطحی و روباز ( آب ها ی غیر بهداشتی )

2 .دقت در هنگام وضو گرفتن و استنشاق قبل از وضو (یکی از اعمال مستحبی وضو که دعای خاصی را نیزدارد.)

پیشگیری از همه ی تک یاخته های روده ای :

  1. رعایت بهداشت فردی
  2. رعایت بهداشت محیطی

موارد رعایت بهداشت فردی :

    • شستن دستها پس از توالت و پیش از خوردن غذا
    • کوتاه نگه داشتن ناخن ها
    • دقت در مصرف آب وسبزی ها
    • جمع آوری روزانه ی زباله از سطح زندگی
    • مبارزه با حشرات موزی (مگس ، سوسک )

موارد رعایت بهداشت محیط :

·        آموزش بهداشت همگانی

·        تهیه ی آب سالم و بهداشتی برای جامعه

·        جمع آوری فاضلاب ها و تصفیه ی آنها

·        نظارت و کنترل بر دست اندرکاران تولید ،توزیع و فرآوری مواد غذایی مردم.

تاژکداران (Mastigophora ) :

Mastigophora  :

  1. دستگاه گوارشی وحفرات گوارشی وتناسلی
  2. خونی ـ نسجی

در مراحلی از زندگی یا تمام آن تاژک دارند.

اکثر تاژکداران ، انگل مهره داران هستند. (هر کدام از مهره داران ، دارای انگل خاص خودشان هستند. )

تاژکداران ِ انگلِ انسان ، ساکن دستگاه گوارشی :

1.                              Giardia  : گونه ای به نام G. lamblia

2.                              Dientamoeba :گونه ای به نام D.fragilis

3.                              Chilomastix : گونه ای به نام Ch.mesnili

4.                              Trichomonas  سه گونه دارد : T.tenax ،T.hominis ، T.vaginalis

Trichomnonas  :

1. فقط تروف دارند، کیست ندارند.

2. سه گونه ی آنها برای انسان مسأله ساز است.

3. گلابی شکل هستند.

4. پنج تا تاژک دارند که چهار تاژک آنها قدامی است و تاژک پنجم بسته به نوع گونه متفاوت است.

5. هر کدام یک هسته نیز دارند.

تشخیص این سه گونه :

1. از نظر اندازه : t »5تا 12 میکرومتر ؛  h»12تا 17 میکرومتر ؛ v»18تا 23میکرومتر

2. شکل تاژک پنجم

t.tenax  : تاژک پنجم یک غشای مواجی درست می کند و از انتهای آن خارج می شود.

t.hominis : تاژک پنجم یک غشای مواجی درست می کند ولی از انتهای آن خارج نمی شود.

t.vaginalis :تاژک پنجم یک غشای مواجی درست می کند و تا نصفه های بدنش می آید.

3. محل زندگی : t»داخل دهان h »داخل روده ی بزرگ  v» مخاط دستگاه تناسلی مرد و زن

V&h برای انسان پاتوژن هستند اما t  بیماریزا نیست.

یادآوری: از آمیب ها gingivalis در دهان است.

Gingivalis + Trichomonas tenax » هر دو تروف دارند ولی کیست ندارند.هر دو در دهان ,در اطراف لثه ها وچاله های لوزه هستند و هر دو از طریق تماس مستقیم منتقل می شوند.

( تنفس دهان به دهان )

این دو تا + فلور نرمال دهان در تشکیل پلاکهای دندانی نقش دارند. بیماریزا نیستند.

اگر پلاک های دندانی شستشو نشوند و با عمل بلعیدن وارد حلق شوند » دیده شده که این پلاکها اثرات سوء بر دریچه های قلب دارند.

چه کسانی در جامعه این دو انگل را بیشتر دارند؟

کسانی که مبتلا به بیماری های دهان و دندان  هستند.مانند افرادی که پیوره دارند (کمبود ویتامین c ) که باعث چرک لثه می شود.

دیده شده در این افراد تا حدود 90% این انگل ها را دارند ولی تاکنون به این انگل ها پاتوژن نگفته اند.

تشخیص : با تراشیدن پلاکهای دندانی و آزمایش زیر میکروسکوپ

درمان خاصی ندارد. بهترین راه پیشگیری است.

راههای پیشگیری :

1. مسواک زدن    2. عدم تماس مستقیم دهان به دهان

T.hominis   : محل زندگی روده بزرگ است. اگرفردی دچارالتهاب روده ی بزرگ باشد وپاتوژنهای روده شناسایی نشوند ولی این انگل درنمونه حضور داشته باشد( وهیچ کدام از پاتوژنها حضور نداشته باشند ) »مقصر اصلی یا ایجاد کننده ی بیماری است.

(برای این بیماری مثل پاتوژن عمل می کند. ) _( درمان آن مثل ژیاردیازیس است. )

خسته نباشین...

                                                                                                                   خیام

+ نوشته شده در  جمعه ششم آذر 1388ساعت 1:5  توسط علی طالبی  |